languages

virtualtrener

Opis budowy kości czaszki...

Rysunek przedstawiający budowę kości czaszki

Umowna płaszczyzna pozioma, przeprowadzona przez gładziznę i kresy karkowe górne, dzieli mózgoczaszkę na sklepienie (caluaria) i podstawę czaszki (basis).

Sklepienie czaszki jest od wewnątrz wklęsłe i wymodelowane przez mózgowie, naczynia tętnicze i zatoki żylne. Można na nim wyróżnić:

• wyciski palczaste (impressiones digitatae),
• łęki mózgowe (juga cerebralia),
• bruzdy tętnicze (sulci arteriosi),
• bruzdę zatoki strzałkowej górnej (sulcus sinus sagittalis superioris), która w tyle dochodzi do guzowatości potylicznej wewnętrznej, a w przedzie przechodzi w grzebień czołowy, sięgający do otworu ślepego,
• dołeczki ziarenkowe (foueolae granulares), małe, okrągłe zagłębienia dla kosmków pajęczynówki, występujące najliczniej wzdłuż linii pośrod-kowej sklepienia czaszki.

Również na sklepieniu czaszki widoczne są szwy: wieńcowy, we i strzałkowy, Ściana zewnętrzna sklepienia jest gładka i wypukła.

Powierzchnia wewnętrzna podstawy czaszki jest podzielona n: doły: przedni, środkowy i tylny.

Dół przedni (fossa cranii anterior) jest położony najwyżej. Zwieńczony jest przez kość czołową, blaszkę sitową, trzon kości klinów skrzydła mniejsze, które oddzielają go od dołu środkowego. W linii pośrodkowej widoczne są grzebień koguci i otwór ślepy. Z obu stron grze blaszka sitowa tworzy dwa zagłębienia. Przez otwory blaszki sitowe chodzą nerwy węchowe. W dole przednim leżą płaty czołowe mózgu

Dół środkowy (fossa cranii media) zawiera płaty skroniom zgu. Ograniczony jest przez skrzydła większe kości klinowej, łuskę i j nią powierzchnię kości skroniowej (części skalistej). Część środków leży trzon kości klinowej. Trzon ma zagłębienie, czyli siodełko, w którym leży przysadka mózgowa. Na przedzie siodła występuje l skrzyżowania nerwów wzrokowych (sulcus chiasmatis) kończąca się stronnic kanałem wzrokowym (canalis opticus), dla przejścia nerwu okowego i tętnicy ocznej. Dół środkowy łączy się z oczodołem przez szczelinę oczodołową górną(fissura orbitalis superior). Przez ten otwór l nerwy okołoruchowy, bloczkowy, oczny, odwodzący i żyła oczna. W szczeliny oczodołowej leży otwór okrągły (foramen rotundom), przea przechodzi nerw szczękowy. Obok znajduje się otwór owalny (forarnd le) - dla nerwu żuchwowego, mały otwór kolcowy (foramen spinosi dla tętnicy oponowej środkowej i otwór wewnętrzny kanału tętnicy (canalis caroticus). W czaszce wymacerowanej widoczny jest również poszarpany (foramen lacerum).

Dół tylny czaszki (fossa cranii posteriori jest wypełniona nie przez móżdżek. Dół jest ograniczony przez grzbiet siodła ture stok kości klinowej, kość potyliczną, część sutkową kości skroniow jej część skalistą. Na tylnej powierzchni części skalistej znajduje się słuchowy wewnętrzny (porus acusticus internus), prowadzący do p du słuchowego wewnętrznego. Do tego otworu wchodzą nerw twa nerw statyczno-słuchowy oraz tętnica błędnikowa. Między kośćmi sl wą i potyliczną leży otwór szyjny (foramen j ugulare), przez który przechodzą nerwyjęzykowo-gardłowy, błędny, dodatkowy i opuszka górnej ży nej. W tylnym dole czaszki występuje największy pojedynczy otwór ] wy czaszki - otwór wielki (foramen magnum), przez który przechod2 przedłużony oraz dwie tętnice kręgowe i nerw dodatkowy. Po obu st otworu wielkiego mieści się kanał nerwu podjęzykowego (canalis hysi). W tyle za otworem wielkim widoczne są dwa doły potyliczne dołu dzielone grzebieniem potylicznym wewnętrznym (crista occpitalis ir) W górze doły potyliczne są ograniczone bruzdą zatoki poprzecznej (sinus transuersi).

Ograniczenia oczodołu

Oczodół ograniczają cztery ściany: przyśrodkowa (paries medialis), boczna (paries lateralis), górna (paries superior), czyli sklepienie, oraz dolna (paries inferior), czyli dno. Ściany te są utworzone przez powierzchnię oczodołową i wyrostek czołowy szczęki, blaszkę oczodołową kości sitowej, kość łzową, wyrostek oczodołowy kości podniebiennej, skrzydło większe i mniejsze kości klinowej, kości czołową i jarzmową. Na ścianie przyśrod-kowej leży dół woreczka łzowego (fossa sacii lacrimalis) przechodzący w kanał nosowo-łzowy (canalis nasolacrimalis). W głębi oczodołu znajduje się szczelina oczodołowa górna (fissura orbitalis superior), łącząca oczodół ze środkowym dołem czaszki, i szczelina oczodołowa dolna (fissura orbitalis inferior), prowadząca do dołu skrzydłowo-podniebiennego (fossa ptery-gopalatina).

Ograniczenia jamy nosowej

Wejście do jamy nosowej kostnej ogranicza otwór gruszkowaty (apertu-rapiriformis), a ujście stanowią nozdrza tylne (choanae). Ściana górna oczodołu jest utworzona przez kości nosową, czołową i blaszkę sitową kości sitowej. Ścianę dolną stanowią wyrostek podniebienny szczęki i blaszka pozioma kości podniebiennej. Ścianę tylną tworzy powierzchnia przednia trzonu kości klinowej. Ściana przyśrodkowa, czyli kostna przegroda nosa jest utworzona przez blaszkę pionową kości sitowej i lemiesz. W ścianie bocznej występują trzy małżowiny nosowe - górna i środkowa będące częściami kości Bitowej, oraz dolna - stanowiąca odrębną kość. Małżowiny te wytwarzają trzy przewody nosowe: górny, środkowy i dolny (meatus nasi superior). Ściana boczna jest utworzona głównie przez przyśrodkowa ścianę błędnika kości sitowej oraz trzon i wyrostek czołowy szczęki.

Połączenia kości czaszki :
U dorosłego pomiędzy kośćmi czaszki występują w zasadzie wszystkie typy połączeń, tzn. zarówno połączenia ścisłe ( więzozrosty, chrząstkozrosty, kościozrosty) i wolne (stawy).
Więzozrosty :
W czaszce istnieją dwie postacie więzozrostów :

• szwy (sutura)
• wklinowanie (gomphosis)

• szew piłowaty (sutura serrata), przykładem jest szew wieńcowy (sutura coronaria) łączący kość czołową i kości ciemieniowe; szew strzałkowy (sutura sagittalis) łączący dwie kości ciemieniowe; szew węgłowy (sutura lambdoidea) łączący łuskę. potylicznej z kośćmi ciemieniowymi.
• szew płaski (sutura plana), przykładem jest szew podniebienny pośrodkowy (sutura palatina mediana) łączący wyrostki podniebienne szczęk ze sobą, oraz blaszki poziome kości podniebiennych również ze sobą; szew podniebienny poprzeczny (sutura palatina transver-sa) łączący tylne brzegi wyrostków podniebiennych szczęk z brzegami przednimi blaszek poziomych kk. podniebiennych.
• szew łuskowy (sutura squamosa), np. połączenie części łuskowej kości skroniowej z brzegiem dolnym kości ciemieniowej.

Za pomocą wklinowania są umocowane zęby w zębodole (jest to okrężny układ drobnych więzadełek mocujących korzeń zęba).

Chrząstkozrosty :

• Występują głównie na podstawie czaszki (basis cranii). Ulegają kostnieniu po 25 roku życia.
• chrząstkozrost klinowo-skalisty (synchondrosis sphenopetrosa) pomiędzy brzegiem tyl-nym skrzydła większego k. klinowej i brzegiem przednim piramidy k. skroniowej.
• chrząstkozrost skalisto-potyliczny (synchondrosis petrooccipitalis) pomiędzy brzegiem tylnym piramidy k. skroniowej a częścią podstawną k. potylicznej.
• chrząstkozrost klinowo-potyliczny (synchondrosis sphenooccipitalis) pomiędzy tylną powierzchnią trzonu k. klinowej i częścią podstawną k. potylicznej.
• chrząstkozrosty śródpotyliczne (synchondroses intraoccipitales) - przednie, pomiędzy częścią podstawną k. potylicznej i częściami bocznymi tej kości; tylne, między częściami bocznymi k. potylicznej i łuską k. potylicznej. Kostnieją ok. 6-go roku życia.

Stawy :

• parzysty staw skroniowo-żuchwowy (articulatio temporomandibularis)
• stawy między kosteczkami słuchowymi - staw kowadełkowo-młoteczkowy (articulatio incudomallearis) i staw kowadełkowo-strzemiączkowy (articulatio incudostapedia); w zasa-dzie jednak te połączenia są więzozrostami.

Istnieje jeszcze jedno połączenie, którego nie zaliczamy do żadnego z wyżej wymienionych. Jest to połączenie między dziobem klinowym (rostrum sphenoidale) a skrzydłami lemiesza (alae vomeri). W terminologii łacińskiej nosi nazwę schindylesis. Brak odpowiednika polskiego (rozszczepienie).

U noworodka

• szwy nie występują, a kości sklepienia czaszki są połączone elementami błoniastymi.
• na skrzyżowaniu elementów błoniastych występują ciemiączka (fonticuli).

  • ciemiączko przednie, czołowe (fonticulus anterior) - między kośćmi czołowymi i ciemie-niowymi (w tym okresie istnieją jeszcze dwie kk. czołowe). Leży na skrzyżowaniu szwów : czołowego wieńcowego i strzałkowego. Wymiary 3 - 5,5 x 2 - 5 cm. W antropologii punkt ciemiączka przedniego nosi nazwę bregma. Ciemiączko przednie kostnieje ok. 18-24 mie-siąca życia.
  • ciemiączko tylne, potyliczne (fonticulus posterior) - w miejscu połączenia części łusko-wej k. potylicznej z kośćmi ciemieniowymi (szwu węgłowego ze szwem strzałkowym). W antropologii punkt ten nosi miano lambda. Ciemiączko tylne zarasta w okresie między 9 a 12 miesiącem życia.
  • ciemiączka klinowe (dwa) (fonticulus sphenoidalis) - w miejscu połączenia części łusko-wej k. skroniowej, skrzydła większego k. klinowej i kąta klinowego k. ciemieniowej (czasem też powierzchni skroniowej k. czołowej). W antropologii punkt nosi nazwę pterion. Cie-miączko klinowe należące wraz z sutkowym do ciemiączek bocznych może nie istnieć już w momencie porodu, ale fizjologicznie zarasta do 3-go miesiąca życia.
  • ciemiączko sutkowe (dwa) (fonticulus mastoideus) - w miejscu połączenia kąta sutkowe-go k. ciemieniowej łuski potylicznej i części sutkowej k. skroniowej. W antropologii nosi nazwę asterion. Kostnieje jak wyżej. W przeciwieństwie do pozostałych jest zbudowane z chrząstki szklistej.

lista artykułów

góra strony